Nederlands in hoger onderwijs en wetenschap

Uit het onderzoek naar de Staat van het Nederlands blijkt dat het gebruik van Nederlands in het hoger onderwijs en de wetenschap hier en daar onder druk staat van het Engels. Voor de verdere ontwikkeling van onze taal is het cruciaal dat ze ook in deze domeinen blijvend wordt gebruikt, op alle niveaus en in alle vakgebieden. Dit wil zeggen dat ze ook altijd een rol moet blijven spelen als taal van bestuur, communicatie, onderwijs en onderzoek. Dit sluit het gebruik van andere talen niet uit, maar vraagt wel steeds om een stevige positie voor het Nederlands zelf.

Talenbeleid in het hoger onderwijs

Binnen de wettelijke kaders die door de overheden worden gesteld, bepalen instellingen voor hoger onderwijs en wetenschap in grote mate zelf welke talen ze waar en wanneer gebruiken. Samen met onderzoekers van verschillende universiteiten probeert de Taalunie meer zicht te krijgen op het beleid dat instellingen hiervoor hanteren. Tijdens de CARAN-conferentie eind 2019 in Paramaribo vond hierover een eerste uitwisselingsronde plaats. Tijdens het VIOT-congres begin 2022 in Gent is een volgende uitwisselingsronde voorzien. In internationale contexten, ten slotte, pleit de Taalunie voor meer meertalige studieprogramma’s waarin het Nederlands naast andere talen zoals het Frans en het Duits als instructietaal wordt gebruikt, bijvoorbeeld in de grensregio’s.

Taalvaardigheid Nederlands in het hoger onderwijs

Voor alle studenten in het hoger onderwijs is het essentieel dat ze hun taalvaardigheid Nederlands kunnen blijven ontwikkelen. Dit is met name van belang voor de maatschappelijke en professionele contexten waarin ze later terechtkomen. Daarom moeten alle instellingen voor hoger onderwijs hun studenten hierin bewust en gericht blijven ondersteunen. Om dit aan te moedigen, laat de Taalunie door het Nederlands-Vlaams Platform Taalbeleid Hoger Onderwijs goede praktijken beschrijven en ontsluiten via de website kennisdelingtaalbeleid.org. Op deze goede praktijken is een meta-analyse uitgevoerd en naar de ondersteuning van de taalvaardigheid Nederlands van anderstalige studenten heeft een apart onderzoek plaatsgevonden (wordt verwacht). Tot slot heeft de Taalunie met diverse vertaalopleidingen een expertbijeenkomst rond taalvaardigheid georganiseerd.

Met het vertaalonderwijs werkt de Taalunie aan de verbetering van de taalvaardigheid Nederlands van vertalers. Hierover organiseerden we in 2019 een expertbijeenkomst.

Nederlandstalige wetenschapsterminologie en -communicatie

In het najaar van 2020 heeft de Taalunie twee nieuwe proefprojecten opgestart om het gebruik van Nederlands als wetenschapstaal verder te stimuleren. Samen met het Nederlands-Vlaams Platform Taalbeleid Hoger Onderwijs en het Instituut voor de Nederlandse Taal wordt algemeen academische en vakspecifieke terminologie bij elkaar gebracht en gedeeld voor verdere ontwikkeling. Samen met Scriptie vzw en ERLNMYR wordt onderzocht hoe via het Vlaamse onderzoekportaal FRIS nog meer kwaliteitsvolle Nederlandstalige samenvattingen van publicaties kunnen worden aangeboden. In het voorjaar van 2021 worden van deze proefprojecten de eerste resultaten verwacht.